مرکز آوزش و توانبخشی کودکان اوتیسم,مغز،تحقیق،,,,,,iranautism.ir,autism iran,autism,iran autism,اصفهان اتیسم,اصفهان اوتیسم,توانبخشی کودکان اتیسم,توانبخشی کودکان اوتیسم,اولین مرکز توانبخشی,در خودماندگی,پیش ،آموزش،فعالی,پزشکی,روانشناسی,رایگان,شکن,اخبار,جدید,مرکز,آمار,تحقیق,مرکز آموزش و توانبخشی کودکان اتیسم,اوتیسم,اتیسم,کودکان اوتیسم,کودکان اتیسم,اوتیسم ایران,اتیسم ایران,ایران اوتیسم,ایارم اتیسم,خیریه,بیمارستان,متخصص,راهنمایی,دانلود,کتاب,بازی,اوتیسم اصفهان,اتیسم اصفهان,انجمن اوتیسم,انجمن اتیسم,بیماری,درمان,راهکار,تازه ها,اختلال,فیلم,لینک ها مفید,اختلال مغزي ,اتیسم,مغز,مشخصات زبانی اتیسم,اُتيستيك,اتیستیک,اُتيسم,ایران
ایران اوتیسم

آموزش حافظه فعال و کودکان اوتیستیک

كاركردهاي اجرايي اصطلاحي است كلي،كه كل فرايندهاي شناختي پيچيده راكه درانجام تكاليف هدف مدار دشوار يا جدي دهستند،درخود جاي مي دهد. مهمترين اين كاركردها را به شكل برنامه ريزي، سازماندهي،حافظه فعال،مديريت زمان،بازداري پاسخ،آغازگري تكليف ومقاومت مبتني برهدف دسته بندي مي كنند.

کارکردهای اجرایی یکی از مهارت های یادگیری است و به مجموعه ای از فرایند های پردازش ذهنی اطلاعات اطلاق می شود که تجربیات گذشته ی فرد را به موقعیت عملکرد فعلی آن مرتبط می سازد و از این طریق منجر به افزایش سطح عملکرد و بهبود کیفیت عملکرد فرد در زمان حال می شود. افراد برای داشتن عملکرد مناسب در زمینه ی فعالیت هایی مانند برنامه ریزی، سازمان دهی، حل مساله، تمرکز و یادآوری جزئیات نیاز دارند تا از تجربیات و اطلاعاتی که در گذشته آموخته اند استفاده کنند. افرادی که در زمینه ی عملکرد اجرایی مشکل داشته باشند، انجام هر یک از این فعالیت ها برایشان دشوار است. علاوه بر این،عملکرد اجرایی نقش مهمی در کارکرد فرایند حافظه و عملکردهای وابسته به آن دارد.
 
مشکلات کارکردهای اجرایی چه مهارت ها ی فکری را درکودکان دچاراختلال می کند؟
تمرکز: مشکل در شروع وحفظ توجه درفرایند انجام فعاليت وتلاش برای ادامه ی فعاليت
خودکنترلی: مشکل درتنظيم احساسات و رفتار،بروز تکانشگری ورفتار غيرقابل پيش بينی
مدیریت زمان: عدم توانایی درمدیریت چند فعاليت وزندگی به تناسب سن
برنامه ریزی: مشکل درتنظيم اهداف ومراحل رسيدن به هدف با توجه به داشته ها و ابزارلازم
سازماندهی: عدم توانایی در نظم بخشی به فعاليتها و تکاليف
خودآگاهی: عدم توانایی در معرفی وبيان احساسات خود ودرک احساسات دیگران
انعطاف پذیری: مشکل درتطبيق خود با شرایط جدید وعدم توانایی در درس گرفتن از اشتباهات
حافظه فعال: مشکل دریادآوری و یادسپاری

نقص در کارکردهای اجرایی مغز، مشکلات زیادی به وجود می‌آورد از قبیل مشکلات و نقص در سازماندهی، به یاد داشتن تکالیف منزل، آغاز انجام کاری و به پایان رساندن آن، یادآوری قوانین، انجام تکالیف پیچیده ریاضی، یادآوری متن خوانده شده، تکمیل کارهای زمان بر، وقت شناس بودن، کنترل هیجانات و برنامه ریزی برای آینده.
اختلال کارکردهای اجرایی در کسانی دیده می شود که دچار آسیب لوب پیشانی می باشد. اختلال کارکردهای اجرایی شامل طیف اختلالات اوتیسم، اسکیزوفرنیا، سندرم تورت و... نیز می باشد. نتایج پژوهش ها ارتباط نقص در کارکرد اجرایی و اوتیسم را تایید می کند. در تحقیقی هپه و همکاران سه گروه از افراد شامل کودکان اوتیستیک، بیش فعال - کمبود توجه و عادی را انتخاب کردند. گروه ها را بر اساس مجموعه ای از کارکردهای اجرایی از جمله بازداری/ انتخاب پاسخ، انعطاف پذیری، برنامه ریزی و حافظه فعال مورد مقایسه قرار دادند. نتایج نشان داد کودکان دو گروه بالینی نقص معناداری در کارکردهای مذکور نسبت به گروه عادی دارند. وجود نقص در کارکردهای اجرایی در کودکان اوتیستیک در پژوهش چان و همکاران به اثبات رسیده است. 
 
حافظه فعال چیست؟
حافظه ی فعال در واقع بخشی از سیستم کلی حافظه است. حافظه ی فعال به ما کمک می کند تا بعد از ورود اطلاعات تازه، همزمان با پردازش اطلاعات در ذهن، قسمت های مهم آن ذخیره و ثبت شوند. در انجام محاسبات ریاضی و یا در حین گوش دادن به یک داستان، معمولا کودکان از این توانایی استفاده می کنند. در واقع حافظه ی فعال، نوعی استفاده ی کوتاه مدت از عملکردهای حافظه است. حافظه ی فعال مجموعه ای از مهارت هایی است که به ما کمک می کند اطلاعاتی را که برای حل یک مسئله یا تکمیل یک کار نیاز داریم به خاطر بسپاریم و بتوانیم به موقع آن ها را یادآوری کنیم. حافظه ی فعال بخش اساسی و زیربنای تمام عملکردهای اجرایی مغز است.مجموعه ی مهارت های عمیق ذهنی که به ما امکان برنامه ریزی، حل مسئله و سازمان دهی مسائل را می دهد.
 
حافظه ی فعال به ما کمک می کند تا در حین انجام تکالیف ذهنی خاص، هم زمان مقدار زیادی از اطلاعات را در ذهن آماده داشته باشیم. حافظه ی فعال در طول انجام تکالیف به ما کمک می کند تا همواره هدف نهایی خود را در ذهن داشته باشیم و هم زمان با پردازش سایر اطلاعات بتوانیم انجام تکلیف را به پایان برسانیم.
 
حافظه فعال شامل آن پردازش ها و فرایندهای مغزی است که برای حفظ کوتاه‌مدت اطلاعات و دستکاری آن ها استفاده می‌شوند. این حافظه به مدت کوتاهی وارد عمل می‌شود، توجه ما را روی موضوع خاصی متمرکز می‌کند، اطلاعات مزاحم را حذف می‌کند و ما را به تصمیم می‌رساند. نقص در حافظه فعال سبب اخلال در کارایی و یادگیری محاسبات و حل مسائل پیچیده می‌گردد. حافظه فعال برای کنترل توجه نیز ضروری است.
 
حافظه فعال سیستمی است که اطلاعات را به صورت فعال در ذهن نگه می دارد تا تکالیف کلامی و غیر کلامی مانند استدلال و ادراک را انجام دهد و نیز آن ها را برای پردازش‌های بعدی در دسترس نگهدارد..
 
حافظه فعال عنوان حافظه ای مفهوم سازی شده است که دارای یک مولفه یا یک بخش اجرایی برای به کارگیری، نظارت و ارزیابی اطلاعات است. آموزش راهبردهای فراشناختی که شامل راهبردهای برنامه ریزی، سازمان دهی و ارزشیابی و نظم دهی است به آزمودنی کمک می کند تا بداند چه وقت و کجا از چه راهبردی می تواند استفاده کند. سازمان دهی(مرور ذهنی، سازماندهی و تمرکز ) می تواند در امر اکتساب و یادآوری موثر باشد.
 
حافظه فعال یکی از فرایندهای شناختی مهم است که زیربنای تفکر و یادگیری می باشد. این حافظه نقش حساسی در یادگیری خواندن و ریاضیات کودکان دارد.
 
ساوانسونو بیب و فرانکن برگر بین حافظه فعال و حل مسئله ریاضیات به رابطه معنی داری دست یافتند.
السن و همکاران دریافتند فعالیت مغز مرتبط با حافظه فعال بعد از آموزش در این حافظه افزایش می یابد.
عابدی و همکاران نیز آموزش کارکردهای اجرایی از جمله حافظه فعال در ناتوانی یادگیری ریاضی را مورد پژوهش قرار دادند یافته های پژوهش نشان داد که بعد از دوره آموزشی عملکرد کودکان در ریاضی بهبود می یابد.
 
رابطه حافظه فعال با سایر کارکردهای شناختی 
ژاگی نشان داد، با آموزش یک تکلیف حافظه فعال، می توان هوش سیال را بهبود بخشید. هوش سیال، یک توانایی پیچیده آدمی است که به او کمک می کند تا در شرایط و مسائل جدید از تفکر خود استفاده کند.
 هوش سیال، توانایی استدلال و حل مسئله جدید، مستقل از دانش کسب شده پیشین است و برای بسیاری از کارکردهای شناختی حیاتی است و نیز یکی از مهم ترین عوامل یادگیری است. هوش سیال ارتباط نزدیکی با موفقیت‌های آموزشی و تخصصی به ویژه در شرایط پیچیده دارد.
 
ارتقاء حافظه فعال در بهبود هوش متبلور نیز موثر است. هوش متبلور تعیین‌کننده مهارت هایی است که از طریق کسب دانش و تجربه به دست می آیند و با توانایی کلامی، پیشرفت زبانی و موفقیت تحصیلی در ارتباط است.
برای حل مسائل نیاز دارید اطلاعاتی که قبلا یاد گرفته اید و به خاطر سپرده اید را هر چه سریع تر به یاد آورده، در ذهن خود نگه دارید(بدون حواس پرتی) و آن ها را پردازش کنید. ممکن است لازم باشد آن ها را باهم مقایسه کنید، استدلال کنید، استنتاج کنید یا محاسبه کنید، همه این کارها نیاز به حافظه فعال قوی دارند.
 
به طور کلی کودکان و بزرگسالان در طول روز از دو نوع کلی حافظه فعال استفاده می کنند:
 
1.حافظه فعال کلامی شنیداری:زمانی که کودک با توجه به دستورالعمل های کلامی گام به گام تکالیف خود را انجام می دهند از مهارت حافظه شنیداری کلامی خود استفاده می کنند. اگر این توانایی در کسی ضعیف باشد احتمالا آن فرد در پیروی از دستورالعمل های شفاهی با مشکل روبرو خواهد بود.
 
2. حافظه فعال فضایی- بصری:این توانایی حافظه به فرد امکان می دهد تا با به خاطر سپردن و به یاد آوردن شکل یا تصویر و الگوی یک موضوع اقدام به حل مسئله یا تکمیل تکالیف کند. یادگیری با توجه به تصاویر و اشکال و الگوی تصویری با استفاده از مهارت های حافظه ی فعال فضایی- بصری انجام می شود.
 
 آموزش حافظه فعال:
 
حافظه فعال کلامی شنیداری
آموزش فعالیت های انجام دادن دستورات، پیگیری دستورات
 
مراحل آموزش انجام دستورات:
انجام یک دستور: چند چيز معين يا شيء در مقابل كودك قرار دهيد و بعد دستوراتي بدهيد كه انجام دهد. مثلا آن قطعه ي سبز را در کمد بگذارد، گل زرد را زير صندلي بگذارد، توپ ...
 تكاليف ساده اي را به كودك گوشزد كنيد كه انجام دهد مثلا دايره بزرگ قرمز رنگي را روي كاغذ ترسيم كن، دايره ي كوچك سبز رنگي را پايين مربع بگذارد، با رنگ سياه خطي از وسط دايره ...
 
انجام دو دستور: توپ را داخل سبد بگذار بعد در را ببند.
 
انجام چند دستور: دستورالعملهایی که شامل مراحل متعدد است بهکودکان عرضه نمایید.به کودک چند دستور بدهید واز ویبخواهید آن دستورات را به ترتیب اجرا کند.این تمرین علاوه برحافظه شنوایی،توانایی(حرکتی-شنوایی) ونیز(توالی شنیداری )رابا هم تقویت می کند.
ازدستورالعملهای شفاهی استفاده بکنید، به این ترتیب که پرتقالهاراروی میز بگذار،سیب هارازیر میزبگذارومکعب های زرد را بالای میز بگذار.
 
به کودکان دستورالعملهایی بدهید که قبل از اجرا آن را باخود تکرارکنند.
 
1- به خاطر سپردن چند عدد یا لغت ساده:
كودك را ياري دهيد تا تعدادي عدد يا لغات ساده را به خاطر بسپارد. ابتدا با دو عدد يا دوكلمه شروع كنيد. كودك بايد آن ها را تكرار كند و به تدريج تعدادآن ها را افزايش دهد. در ابتدا بهتر است از کلمات مرتبط با هم شروع کنیم. مثلا مو، شانه 
 
سه کلمه برای کودک بیان کنیدوازوی بخواهید پس ازاینکه هرسه کلمه راگفتید،آنهارابازگوکند.سپس چهار کلمه وبه همین ترتیب پیش برویدتامطابق رشد سنی وطبیعی خویشازحافظه شنوایی برخوردار شود .
 
2-یک جمله برای کودک بگویید واز او بخواهیدآنراتکرار کند.سپس دو جمله بگویید تا آنها را تکرار کند و به همین ترتیب پیش برویدتاتوانایی وی به حد هنجار و طبیعی برسد.
 
3- تمرینات ۱و۲ راانجام دهید،امااین بار دانش آموز ترتیب گفتن کلمات راهم حتما رعایت کند.دراین صورت توانایی توالی شنوایی اونیز تقویت خواهد شد.همچنین به جای کلمات از اعداد نیز می توان استفاده کرد.
 
4-چند دانش آموز راکنارهم بنشانیدواز آنها بخواهید این بازی راترتیب دهند.نفراول یک کلمه بگوید،نفردومهمان کلمه را تکراروکلمه دیگری که مناسب است به آن اضافه کند،نفرسوم دوکلمه قبلی رابگویدوکلمه دیگری راکه مناسب است به آن اضافه کندوبه همین ترتیب پیش رود.
به عنوان مثال نفراول: من،نفردوم: من در،نفرسوم :من درحیاط….
 
۵-همان بازی راترتیب دهیداما این باربه جای استفاده ازیک کلمه،دانش آموزان ازیک جمله استفاده کنند.
به عنوان مثال نفراول:من درحیاط مدرسه بازی کردم. نفردوم:من درحیاط مدرسه بازی کردم وبعد به کلاس رفتم. نفر سوم...
 
6-یک کلمه بیان کنید وپس از ۳۰ثانیه ازکودک بخواهید آن راتکرارکند. 
 
7-ابتدا برای او قصه های بسیار کوتاه بگویید. سپس داستانهای بلندتر بگویید وبعد ازاو بخواهید قصه های شما را تقلید کند وسرانجام خودش قصه بسازد.
 
8-کودک رایاری دهید تاتعدادی عدد یا لغات ساده را به خاطربسپارد.
 
9- به خاطر سپردن لالایی ها،اشعار،مثل ها،…
 
10-تعدادی حروف بی معنا رابرای کودکان تکرار نمایید تاآن رابه حافظه خود بسپارند.مثل حروف بابابابا،ساساساسا،نانانانا…
 
11-کودکانتان راتشویق کنید که با چشمان بسته به مترادفهای شنوایی گوش دهند،مثل بادوشاد و بعد آن را تکرار کند.
 
12-کودکان راتشویق کنید که شماره تلفن بعضی ازموسسات خدماتی،مثل آتش نشانی وساعت گویا را یاد بگیرند وبه خاطر بسپارند.
 
13-تعدادی ازکلمات را برای کودکان با آهنگی خاص بخوانید وازآنها بخواهید هرکلمه شنیده شده را بگویند.
 
14- از کودک بخواهید برای اشخاص دیگر پیغام ببرد. برای این کار ابتدا از جملات کوتاه استفاده کنید و سپس جملات خود را طولانی تر کنید.
 
حافظه دیداری:
 پنهان کردن اشیاء و شناسایی شیء حذف شده، یادآوری اشیاء دیده شده 
 
تکرار الگوها
دفترچه ای شامل تصاویر مختلف تهیه می کنیم که در صفحات آن از دو تصویر تا هشت تصویر موجود باشد. به عبارتی دو صفحه اول شامل دو تصویر و بعد از آن صفحات را به دسته های چهارتایی تقسیم کرده که هر چهار صفحه به تعداد برابری تصویر داشته باشد.مثلا چهار صفحه ی اول شامل سه تصویر متفاوت، چهار صفحه ی دوم شامل چهارتصویر متفاوت و به همین نحو تا هشت تصویر ادامه می دهیم. چون کودکان تا 2+5کاراکتر را می توانند در حافظه نگه دارند ما تا هشت تصویر در نظر می گیریم(بر اساس تجربیات بیشتر کودکانLDدر صورت تمرین می توانند پنج تا شش تصویر را به حافظه بسپارند). از دو تصویر شروع کرده صفحه مورد نظر را به مدت ده ثانیه مقابل چشمان کودک گرفته از او می خواهیم به دقت به تصاویر نگاه کند.سپس دفترچه را بسته پس از سه الی پنج ثانیه از کودک می خواهیم تصاویری را که دیده است به ترتیب بگوید.زمانی که مطمئن شدیم تعداد مشخصی را به خوبی به حافظه می سپارد،صفحات با تعداد بیشتر تصاویر را امتحان می کنیم.
 
تمرین فوق را با اعداد،حروف،کلمات نیز می توان انجام داد.که در این بین تمرین با کارت کلمات بسیار مفید می باشد. بهتر است کلمات مهم هر درس که کودک خوانده است را انتخاب کنیم.
 
بازی با تصاویر
یک کارت تصویری که شامل تصاویر مختلف و متعددی، مانند تصاویر انسان،حیوانات و اشیا باشد را به مدتچند ثانیه به کودک نشان داده تا به آن نگاه کند.سپس کارت را برداشته و از کودک سوالاتی درمورد محتوای تصویر می پرسم.مثلا چند نفر در تصویر بودند؟کدام یک بلند تر بود؟درختکدام سمت بود؟و ... با تمرین و تکرار این تمرین و تمرینات مشابه حافظه دیداری کودک تقویت میشود.
 
به کودک تصاویری رنگی که جهت ها نیز در آن تصویر باشد داده شود سپس از کودک خواسته شود رنگ و جهت ها را بعد از 15 ثانیه بازگو کند.
 
نمایش فیلم
 پخش یک فیلم و بعد از اتمام فیلم کودک با یادآوری و بازسازی الگوها همان رفتارهای موجود در فیلم را انجام دهد.
 
حافظه بازشناسی
نشان دادن چند تصویر حیوان، میوه و اشیاء و کودک بعد از چند ثانیه آن ها را بازشناسی کند.
 
تقویت حافظه بلند مدت
-کودک رویدادهای 24 ساعت قبل را با جزئیات کامل برای مربی بازگو کند.
-گفتن فهرستی از کلمات که قبلا مربی گفته است.
-درتمرینهای بعدپس ازگذشت چند ثانیه ازاوبخواهیدکه نام شئ مخفی شده رابگوید.این تمرین را آنقدر ادامه دهید تابتواند درحدود ۳۰ ثانیه شئ رادرحافظه کوتاه مدت خویش نگه دارد.

 

طراحی و اجرا توسط تیم طراحی دیبا