چگونه می توان توانایی تعمیم دهی در کودکان را افزایش داد

تعمیم در واژه به معنای استفاده از اهداف آموزش داده شده در محیط طبیعی بدون کمک سایرین می باشد. اگر رفتاری که تغییر یافته یا به صورت نو ایجاد شده است در موقعیت های زمانی و مکانی غیر از شرایط ومکان یادگیری کودک ادامه یابد عمل تعمیم رخ داده است. در عمل تعمیم،ما با دو موقعیت روبرو هستیم یکی مکان وموقعیت آموزش ودیگری موقعیت تعمیم است. موقعیت آموزش،موقعیتی است که در آن تغییر رفتار صورت می گیرد و موقعیت تعمیم موقعیتی است که رفتار یاد گرفته شده به آن تعمیم می یابد. به طور مثال زمانی که یک هدف در جلسه ی گفتاردرمانی آموخته شود در موقعیت دوم این رفتار باید به طور طبیعی به خارج از مکان درمان نیز ادامه یابد در این شرایط تعمیم صورت گرفته است. در تعمیم از موقعیت اول به دوم شباهت بین این دوموقعیت فیزیکی بسیار موثر است ولی با تمام این شرایط کودکان زیادی وجود دارند که رفتار آموزش داده شده در موقعیت اول را به صورت خودکار در محیط طبیعی استفاده نمی کنند یک گروه از این کودکان،طیف های متنوع کودکان در خود مانده را شامل می شوند.در راستای تسهیل این مشکل اقداماتی می توان انجام داد که در زیر قید شده است.

فعالیت هایی که می توان با استفاده از آن ها رسیدن به تعمیم را تسهیل کرد:

استفاده از رویکردهای درمانی کودک مرکز:

در این روش ها سعی می شود تاحد امکان اجبار مربی در تقلید رفتار مورد هدف توسط کودک کاهش یابد. یا به عبارتی در این رویکردها مربی به خواسته ی کودک عمل می کند و منتظر می ماند تا کودک به یک جنبه از محیط یا یک بازی خاص علاقه نشان دهد بعد از آن است که مربی وارد عمل شده،با کودک بازی می کند ودر حین بازی هدف آموزشی خود را پیاده می کند نکته ای که در این روشها دارای اهمیت می باشد این  است که مربی در این روش ها وانمود می کند در حال بازی با کودک است پس نباید کودک در حین  این فعالیت هامورد تنبیه یا تشویق قرار گیرد. به علت اینکه این روش درمانی در بافتی طبیعی تر آموزش داده می شود وکودک در شرایطی شبیه به زندگی روزمره قرار می گیرد،فرآیند تعمیم آموزش به محیط طبیعی به مقدار کمتری نیاز می باشد وتعمیم در حین فعالیت به خودی خود صورت می گیرد.

استفاده از محرک های طبیعی تر:

بهتر است حین آموزش بعد از استفاده از تصاویر به سمت اشیای واقعی و فعالیت های واقعی ترحرکت کنیم. حتی می توان از همان ابتدا به جای استفاده از تصاویر که محرک های غیر طبیعی تری هستند از اشیای واقعی کمک گرفت.

اصلاح پی در پی محیط:

در این روش محیط مداخله را تغییر می دهیم.به این صورت که مواردی را به کودک آموزش می دهیم و بعد از آن سعی میکنیم همین بافت آموزشی را در محیطی خارج از کیلینیک،منزل،یاحتی پارک به کار ببریم .در کل می توان گفت تمرین با افراد جدید،درمکان های جدید وهمراه با فعالیت های عملی تر رخ می دهد.

تقویت فاصله ای :

تقویت متناوب یا فاصله ای  یکی از وسایل تعمیم دهی مهم دیگر است.نکته  ای که باید به آن توجه کرد این است که در مراحل اولیه ی آموزش به منظور تثبیت رفتار آموزش داده شده، تقویت باید به صورت مکرر اتفاق بیافتدولی بعد از آن که رفتار مورد نظر ما تثبیت شد، این رفتار را می توان با کمک کاهش مقدار تقویت ها به محیط طبیعی تعمیم داد.

افزایش میزان تمرین واستفاده از موارد گمراه کننده:

استفاده از موارد گمراه کننده و تمرین زیاد یک بافت درشرایط های مختلف باعث می شودکه کودک در تمرینات به خبرگی بهتری رسیده وبتواند آن ها را در سایر موقعیت ها ومکان ها استفاده کند.

استفاده ازخود کنترلی و اصلاح خطاهای بزرگسالان:

در این امر لازم است که کودک را تشویق نمودتا معلم خود باشد وهمواره در مورد ساختاری که استفاده کرده است فکر کرده وتجدید نظر کند. این روش برای کودکان بزرگتر مخصوصاً کودکان دبستانی که دارای سطوح شناختی بالاتر هستند، روشی بسیار مناسب است.گاهی نیز درمانگران بعد از آموزش یک رفتار زبانی آن رفتار را به طور نادرست استفاده می کنند ومنتظر می مانند تا کودک خطای آن ها را اصلاح کند این روش در کودکان با توانایی شناختی بالاتر استفاده می شود و علاوه بر اینکه به تعمیم رفتار آموزشی کمک میکند محیط درمان را نیز به شرایطی شاد و مفرح تبدیل کرده که یادگیری در آن تسهیل می شود.

تغییر نوع تشویق:

 تقویت یا تشویق دارای انواع متفاوتی می باشد یکی از انواع تقویت از نوع برونی است وشامل تقویت اجتماعی،فوری وژتونی می باشد.در تقویت اجتماعی بعد از انجام درست تمرین توسط کودک او از سمت والدین یا درمانگر مورد مورد تشویق های لفظی از جمله (آفرین و...)قرار می گیرد.

در تشویق فوری بعد از گرفتن پاسخ از کودک شخص آموزش دهنده با دادن یک خوراکی

یا یک وسیله ی بازی به سرعت کودک را تشویق می کند. در تقویت ژتونی درمانگر ابتدا به تعداد پاسخ ها برای کودک یک ابزار تشویق قرار می دهد.(مثل کشیدن ستاره) و بعد از اینکه این تشویق ها به تعداد مشخصی رسید به کودک جایزه ی اصلی داده می شود.

نوع دیگر تقویت از نوع طبیعی می باشد که در آن کودک هر چه را به زبان آورد به او داده می شودو در کل می توان گفت تقویت در این روش ها در پاسخ به هدف بیانی کودک صورت می گیرد.

بهترین تشویق ها استفاده از نوع طبیعیتقویت می باشد که در آن کودک نتیجه ی ارتباط خود را به صورت طبیعی دریافت می کند و تعمیم در حین درمان وبدون هیچ مداخله ی دیگری صورت می گیرد.

 

منبع:

Rhea paul .language disorders from infancy through adolescence.2006.pp.82 -117.

 

 

1397
اردیبهشت
1
شنبه 1 ارديبهشت 1397
2018
April
21